Mùa nhăn chín
Cập nhật: 24/5/2018

"Nhãn lồng đơm bông tháng Ba Cho quả ngọt ngon tháng Bảy" Đó là những câu thơ rất hay mà nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát đã nhắc khéo về mùa nhãn lồng ở Hưng Yên trong bài thơ "Thơ vui về con gái Hưng Yên"

Như bao loài hoa khác, hoa nhãn cũng nở vào đúng mùa xuân, nở rộ vào tháng Ba, tháng Tư dưới cái thời tiết hơi se lạnh của gió và mưa phùn pha với cái ấm áp của chút nắng mùa xuân. Hoa nhãn không rực rỡ, phô trương mà mang một vẻ đẹp giản dị, thanh khiết, mùi hương thơm mát nhè nhẹ làm ngây ngất lòng người. Vào mỗi buổi sáng đẹp trời hay buổi chiều nắng nhẹ, chỉ cần thong dong trên những con đường nhãn, thả bộ trên những triền đê thoai thoải là du khách có thể được tận hưởng trọn vẹn cảm giác thư thái, bình yên trong bộn bề cuộc sống.

Sau mùa đơm bông cây cho ra những trái nhãn lồng căng mọng vào những tháng mùa hè với cái nắng gay gắt của tháng Sáu, tháng Bảy. Đi trên đường hay vào những khu vườn ai cũng có thể chạm tay vào những chùm nhãn bóng mịn, nặng trĩu. Dường như nhãn là một thứ quà tặng đặc biệt mà thiên nhiên đã ưu ái dành riêng cho mảnh đất Hưng Yên. Người trồng nhãn cũng vì thế mà đổ cả mồ hôi công sức cho những gốc nhãn, gói trọn những tâm tình trong từng trái nhãn. Có lẽ bởi thế mà trái nhãn lồng Hưng Yên có hương thơm và vị ngọt hiếm thấy mà không phải ở đâu cũng có được. Nhãn lồng Hưng Yên quả to tròn, vỏ có màu vàng nâu nhạt, bóc một lớp vỏ mỏng láng để lộ lớp cùi nhãn dày trắng ngà, ráo nước, bên trong là hạt nhỏ màu đen nháy được ví von "Con gái Hưng Yên mắt đen hạt nhãn. Con gái Hưng Yên thắt đáy lưng ong" (Thơ vui về con gái Hưng Yên - Nguyễn Thị Hồng Ngát). Khi đưa vào miệng nếm thử thấy giòn dai, có vị ngọt tinh khiết và dịu mát, hương thơm nhẹ nhàng. Nhà bác học Lê Quý Đôn đã từng ca ngợi "Mỗi lần bỏ vào miệng thì tận trong răng lưỡi đã nảy ra vị thơm tựa như nước thánh trời cho".

Nhãn lồng Hưng Yên có nhiều loại, dựa vào đặc điểm quả, giống lai mà người ta phân ra rất nhiều loại nhãn, nào là nhãn cóc, nhãn thóc, nhãn nước, nhãn cùi, nhãn hương chi... nhưng có lẽ thơm ngon nhất vẫn là nhãn đường phèn. Ca dao có câu:

"Hỡi cô yếm thắm dải là

Mua dăm túm nhãn làm quà đi em

Nhãn này chính nhãn đường phèn

Ăn vài quả nhãn sẽ quên đường về"

 Không phải chỉ những cô gái chưa chồng mới "quên đường về" mà Hưng Yên mùa nhãn chín có một sức hút lạ kỳ với bất cứ ai ghé thăm vùng đất này, vùng đất được coi là "Xứ nhãn", là thủ đô của cây nhãn. Chưa đến mùa nhãn nhưng chỉ cần nghe những trái nhãn lồng sắp căng tràn mật ngọt là đã thấy thèm thấy nhớ, nhớ cả hương lẫn vị, thèm được tự tay vin cành hái những trái nhãn đầu mùa, được đứng ngắm, được mân mê những chùm nhãn cứ như muốn xà vào vai để chờ người hái.

Hưng Yên mùa nhãn chín luôn mời gọi du khách ghé thăm, nơi đây có Phố Hiến một thời phồn hoa hưng thịnh còn lưu lại dấu tích trong những ngôi đình, ngôi chùa cổ kính, trong những nếp sống, nếp sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của người dân. Nơi có những triền đê mướt màu khoai sắn, tiếng sáo diều vi vu trong gió, tiếng nói cười trong veo của tụi trẻ trâu, những đàn bò thong dong gặm cỏ, những rặng nhãn trải mênh mông vô tận... Đâu đó lại vang lên những lời hát tha thiết ân tình:

"Mời anh về thăm quê tôi

Bên dòng sông Hồng phù sa đỏ mịn

Rặng nhãn bờ đê tắm mình trong nắng

Nghe vang nhịp chèo câu hát à ơi!"

(Hưng Yên quê tôi - Vũ Văn Toàn)